Sektor budowlany
Wsparcie w zakresie bezpieczeństwa na budowach, zamówień publicznych i kontroli wewnętrznych dla firm budowlanych, generalnych wykonawców oraz firm instalacyjnych i remontowych: kwalifikacja łańcucha podwykonawców, wymogi przetargowe i SOA, model organizacyjny 231, systemy ISO i raportowanie zrównoważonego rozwoju.
Wyzwania sektora
Tytuł IV włoskiego D.Lgs. 81/2008 rozdziela obowiązki między inwestora, koordynatorów, wykonawcę głównego i przedsiębiorstwa wykonujące roboty: plany PSC i POS, które muszą pozostawać spójne, prace kolidujące ze sobą oraz weryfikacja kwalifikacji techniczno-zawodowych podwykonawców według załącznika XVII.
Punktowe uprawnienie wprowadzone włoskim D.L. 19/2024 do art. 27 D.Lgs. 81/2008 jest warunkiem prowadzenia prac na budowie: punkty są odejmowane w następstwie wypadków i stwierdzonych naruszeń, a nadzorować trzeba nie tylko własną firmę, lecz także podwykonawców.
Kategorie i klasy SOA, wymogi ogólne i podstawy wykluczenia przewidziane we włoskim D.Lgs. 36/2023, niezaleganie ze składkami oraz adekwatność nakładu robocizny: jedno zastrzeżenie albo przeoczony termin blokuje udział w kolejnym przetargu.
Ciężkie wypadki, gospodarka odpadami, relacje z zamawiającymi publicznymi i łańcuch podwykonawców to obszary, z których wynikają zarzuty wobec firmy na podstawie włoskiego D.Lgs. 231/2001, z karami pieniężnymi i zakazami działalności odbijającymi się na budowach i przetargach.
Odpady z budowy i rozbiórki, ziemia i skały z wykopów, wstępne magazynowanie, formularze przekazania odpadów i rejestry: obowiązki rozproszone między różnymi budowami, przy stopniowym przechodzeniu ewidencji do systemu RENTRI według zróżnicowanych terminów.
Monitoring wizyjny stref pracy, karty dostępu i rejestracja obecności, geolokalizacja maszyn i sprzętu, dane pracowników podwykonawców: operacje przetwarzania, które wymagają podstaw prawnych, klauzul informacyjnych i ról ustalonych między zaangażowanymi firmami.
Obszary działania
Weryfikujemy system zarządzania bezpieczeństwem pod kątem Tytułu IV i art. 30 włoskiego D.Lgs. 81/2008, z audytami na czynnych budowach: spójność PSC, POS i faktycznie prowadzonych prac, szkolenia i orzeczenia lekarskie, gospodarka sprzętem, protokoły i działania korygujące.
Budujemy jedną ścieżkę kwalifikacji łańcucha podwykonawców: dokumenty potwierdzające kwalifikacje techniczno-zawodowe, patente a crediti, niezaleganie ze składkami, POS, terminy szkoleń i okresowe weryfikacje, z kalendarzem, który z wyprzedzeniem wskazuje braki.
Mapujemy działania wrażliwe firmy budowlanej (przetargi, podwykonawstwo, zakupy, kadry, odpady, bezpieczeństwo) i budujemy protokoły, przepływy informacji do Organismo di Vigilanza oraz kanał zgłoszeń, wykorzystując zabezpieczenia już obecne w systemie bezpieczeństwa pracy.
Układamy plany audytu w obszarach największego ryzyka: weryfikacja wymogów zadeklarowanych w przetargu, zatwierdzanie podwykonawców, zmiany w robotach i roszczenia wykonawcy, zaliczki i płatności dla dostawców, najem sprzętu i powtarzalne dostawy.
Projektujemy albo porządkujemy ISO 9001, 14001 i 45001 jako jeden system, z jednym programem audytów: jest to potrzebne w kwalifikacjach dużych inwestorów, w kwalifikacji SOA oraz przy obniżeniu wysokości zabezpieczeń przewidzianym we włoskim kodeksie zamówień publicznych.
Mapujemy przepływy między budową, biurem technicznym, działem przetargów i administracją (protokoły zaawansowania robót, zmiany, zamówienia do dostawców, raporty robocizny, dokumentacja podwykonawców), usuwamy zbędne kroki i wprowadzamy kontrole oraz wskaźniki czytelne dla zarządu.
Nadzorujemy klasyfikację i ewidencję odpadów, gospodarowanie ziemią i skałami z wykopów oraz minimalne kryteria środowiskowe w przetargach; przygotowujemy dane do kwestionariuszy ESG inwestorów, a powyżej progów – do raportowania zrównoważonego rozwoju.
Określamy podstawy prawne, klauzule informacyjne i okresy przechowywania dla monitoringu wizyjnego stref pracy, rejestracji obecności oraz geolokalizacji maszyn i sprzętu, stosując w razie potrzeby procedurę z art. 4 włoskiego Statuto dei lavoratori, czyli ustawy o prawach pracowników; ustalamy na piśmie role wykonawcy głównego, przedsiębiorstw wykonujących roboty i osób samozatrudnionych w odniesieniu do danych osób pracujących na budowie.
Budowa codziennie wystawia organizację firmy na próbę: kilka przedsiębiorstw i osób samozatrudnionych pracujących obok siebie, prace kolidujące ze sobą, podwykonawstwo, maszyny i sprzęt należące do osób trzecich. Tytuł IV włoskiego D.Lgs. 81/2008 wyznacza łańcuch odpowiedzialności, który od inwestora prowadzi do koordynatorów ds. bezpieczeństwa na etapie projektowania i realizacji oraz do wykonawcy głównego, czyli przedsiębiorstwa, któremu powierzono roboty. Wykonawca ten sprawdza kwalifikacje techniczno-zawodowe przedsiębiorstw wykonujących roboty i osób samozatrudnionych według załącznika XVII, a także zgodność ich planów operacyjnych bezpieczeństwa (POS) z własnym, przed weryfikacją, którą koordynator ds. realizacji przeprowadza pod kątem zgodności z planem bezpieczeństwa i koordynacji (PSC). Od 2024 roku obowiązuje dodatkowo patente a crediti, czyli punktowe uprawnienie do prowadzenia prac (art. 27 D.Lgs. 81/2008, wprowadzony włoskim D.L. 19/2024): poniżej progu punktowego określonego w przepisach nie można działać na budowie.
Kto pracuje dla zamawiających publicznych, podlega także włoskiemu D.Lgs. 36/2023: kwalifikacja SOA według kategorii i klas, wymogi ogólne i podstawy wykluczenia, zasady podwykonawstwa, minimalne kryteria środowiskowe i niezaleganie ze składkami. W robotach budowlanych dochodzi do tego zaświadczenie o adekwatności nakładu robocizny wydawane przez Casse Edili, czyli branżowe kasy budowlane: obowiązek odrębny od kodeksu zamówień publicznych (art. 8 ust. 10-bis włoskiego D.L. 76/2020), wymagany w robotach publicznych, a w prywatnych powyżej przewidzianego progu wartości. Wyniki kontroli trafiają do rejestru informatycznego ANAC, włoskiego urzędu antykorupcyjnego, oraz do wirtualnej teczki wykonawcy: zastrzeżenie dotyczące jednej budowy wpływa na kolejne przetargi.
Na poziomie spółki włoski D.Lgs. 231/2001 obejmuje ryzyka typowe dla branży: nieumyślne spowodowanie śmierci oraz ciężki i bardzo ciężki uszczerbek na zdrowiu w następstwie naruszenia przepisów o zapobieganiu wypadkom (art. 25-septies), przestępstwa przeciwko środowisku (art. 25-undecies), przestępstwa przeciwko administracji publicznej w relacjach z zamawiającymi publicznymi (art. 24 i 25), a także nielegalne pośrednictwo pracy i wyzysk pracowników. Naturalnym łącznikiem jest model organizacji i zarządzania bezpieczeństwem opisany w art. 30 włoskiego D.Lgs. 81/2008: pełny obraz znajduje się w karcie Zgodność z D.Lgs. 231/2001. Obok bezpieczeństwa pozostaje środowisko: odpady z budowy i rozbiórki, ziemia i skały z wykopów (włoski D.P.R. 120/2017) oraz ewidencja przechodząca do systemu RENTRI według zróżnicowanych terminów.
Nie ograniczamy się do przekazania dokumentów: pracujemy wewnątrz procesów. Jeden partner, który zna bezpieczeństwo pracy, zamówienia publiczne i kontrole wewnętrzne, współpracuje z dyrekcją techniczną, kierownikami budów, działem przetargów i administracją, aby obowiązki przełożyć na sprawdzalne procedury i zachowania.
Zaczynamy od rzeczywistych budów i od danych, które firma już wytwarza: protokołów organów kontrolnych, wypadków i zdarzeń potencjalnie wypadkowych, uwag koordynatorów, niezgodności dostawców, zastrzeżeń inwestorów. Z tego wynika kolejność priorytetów. W łańcuchu podwykonawców weryfikacja kwalifikacji techniczno-zawodowych wymagana w załączniku XVII staje się etapem kwalifikacji przedsiębiorstwa, a nie obowiązkiem pojedynczej budowy: te same dane zasilają następnie audyty wewnętrzne i przepływy informacji do Organismo di Vigilanza. Techniki inżynierii procesów służą do usuwania zbędnych kroków między budową, biurem technicznym i administracją, a nie do dodawania formularzy.
Kiedy firma musi wykazać inwestorom, jednostkom certyfikującym i organom to, co robi, systemy zarządzania ISO 9001, 14001 i 45001 stają się szkieletem: jeden zbiór dokumentów, jeden program audytów, dowody przydatne także dla modelu 231 i dla kwestionariuszy ESG w łańcuchu dostaw.
Zakres ustalamy wspólnie: pojedynczy temat, okresowy nadzór nad obowiązkami i wskaźnikami albo wsparcie w okresach szczytowego obciążenia. Decyzje pozostają przy ludziach w firmie: my wnosimy wykładnię przepisów, metodę i zdolność wykonania, z odpowiedzialnością i terminami ustalonymi na starcie.
Częste pytania
Od oceny, która obejmuje czynne budowy, a nie tylko segregatory: spójność PSC, POS i faktycznie prowadzonych prac, szkolenia i orzeczenia lekarskie brygad, dokumentacja sprzętu, protokoły koordynatorów i organów kontrolnych, obsługa zdarzeń potencjalnie wypadkowych. Z tego powstaje plan z kilkoma priorytetami, w którym oddziela się to, czego brakuje w świetle przepisów, od tego, co jest potrzebne, aby nadzór był sprawdzalny w czasie.
Przenosząc kontrolę wcześniej, do etapu kwalifikacji, zamiast odkrywać brakujące dokumenty, gdy brygada stoi już przy wejściu. Lista kwalifikowanych dostawców, raz ustalony zestaw dokumentów (kwalifikacje techniczno-zawodowe, patente a crediti, niezaleganie ze składkami, POS, szkolenia, sprzęt), terminy pilnowane w kalendarzu oraz wyrywkowe weryfikacje na budowie pozwalają szybko dopuszczać ludzi do pracy i udokumentować przeprowadzone sprawdzenia.
Regulacja zawarta w art. 27 włoskiego D.Lgs. 81/2008 obejmuje przedsiębiorstwa i osoby samozatrudnione działające na tymczasowych lub ruchomych budowach, z wyłączeniem podmiotów wykonujących wyłącznie dostawy albo świadczenia o charakterze intelektualnym; przewidziano zwolnienia dla firm posiadających atestację SOA w klasie równej minimalnej klasie wskazanej w przepisie albo wyższej, przy czym klasa ta jest jedna i nie zależy od wartości zamówienia. Wniosek składa się elektronicznie do Ispettorato nazionale del lavoro, włoskiej inspekcji pracy, a jego złożenie zakłada spełnienie wymogów, które firma musi umieć wykazać: obowiązki w zakresie oceny ryzyka i szkoleń, niezaleganie ze składkami, wpis do rejestru izby handlowej. Zakres i zwolnienia trzeba badać indywidualnie.
Przyjęcie modelu nie jest co do zasady obowiązkowe, ale przestępstwa, na które narażona jest firma budowlana, nie zależą od charakteru inwestora: nieumyślne spowodowanie śmierci i ciężki uszczerbek na zdrowiu w następstwie naruszenia przepisów o zapobieganiu wypadkom, przestępstwa przeciwko środowisku, nielegalne pośrednictwo pracy i wyzysk pracowników, przestępstwa skarbowe w łańcuchu dostaw. Model odpowiedni i skutecznie wdrożony, zbudowany na realiach budów, zintegrowany z systemem bezpieczeństwa pracy i nadzorowany przez samodzielny Organismo di Vigilanza, jest podstawową obroną spółki w postępowaniu, także wobec zakazów działalności odbijających się na budowach i przetargach; w wielu kwalifikacjach dużych inwestorów prywatnych jego przyjęcie jest ponadto wymagane w praktyce.
W przetargach działają na dwóch odrębnych płaszczyznach: certyfikacja systemu jakości jest wymogiem kwalifikacji SOA począwszy od klas wskazanych w załączniku II.12 do włoskiego D.Lgs. 36/2023, natomiast ISO 14001 i 45001, razem z innymi certyfikatami, obniżają wysokość zabezpieczeń składanych w przetargu, w różnych proporcjach i z ograniczeniami co do kumulacji, zgodnie z art. 106 ust. 8 tego samego dekretu. Najmocniejszy powód jest jednak wewnętrzny: ISO 9001, 14001 i 45001 prowadzone jako jeden system dają jasno przypisane odpowiedzialności, zapisy przydatne również dla modelu 231 i dla kwestionariuszy inwestorów oraz program audytów, który wychwytuje problemy wcześniej niż organy kontrolne.
Wychodząc od danych, które firma już wytwarza: zużycia na budowach i we flocie, odpadów wytworzonych i przekazanych do odzysku, wypadków i szkoleń, struktury zatrudnienia, kwalifikacji dostawców. Progi obowiązkowego raportowania zostały zrewidowane i trzeba je badać indywidualnie, natomiast dla firm poniżej progów istnieje dobrowolny standard opublikowany przez EFRAG, który pozwala odpowiadać na oczekiwania łańcucha dostaw w proporcjonalnym zakresie. Zbieranie danych ustawiamy raz i wykorzystujemy je ponownie w kwestionariuszach, przetargach i relacjach z bankami.
Powiązane usługi
Modele organizacji, zarządzania i kontroli zgodne z włoskim dekretem ustawodawczym 231/2001, ocena ryzyka przestępstw źródłowych i wsparcie dla Organismo di Vigilanza (OdV).
Dowiedz się więcejProjektowanie, wdrażanie i utrzymywanie systemów zarządzania podlegających certyfikacji: ISO 9001, 14001, 45001, 27001, 37001, 50001 oraz główne schematy branżowe i łańcucha dostaw.
Dowiedz się więcejFunkcja audytu wewnętrznego w outsourcingu lub co-sourcingu: plany audytu oparte na ryzyku, testy mechanizmów kontrolnych i raportowanie do zarządu.
Dowiedz się więcejMapowanie, analiza i przeprojektowanie procesów biznesowych: eliminujemy marnotrawstwo, ograniczamy ryzyko operacyjne i przygotowujemy cyfryzację.
Dowiedz się więcejDostosowanie do rozporządzenia (UE) 2016/679 i włoskiego Kodeksu ochrony danych osobowych: audyt, rejestr czynności przetwarzania, DPIA, polityki i szkolenia.
Dowiedz się więcejSprawozdawczość ESG według CSRD, ESRS, GRI i standardu VSME: analiza istotności, zbieranie danych, opracowanie raportu i przygotowanie do atestacji.
Dowiedz się więcejPorozmawiajmy
Prosimy opowiedzieć o priorytetach Państwa firmy: podczas pierwszego spotkania bez zobowiązań analizujemy sytuację i proponujemy konkretną ścieżkę, z terminami i mierzalnymi rezultatami.